İZ SÜRMEK

ÇEVRENİN GÖZLENMESİ
İnsanın doğayı tanıyabilmesi için iyi bir gözlemci olması gereklidir.Medeniyet bizleri tekdüze bir yaşam içinde tutsak etmiştir.İnsanlar kendi dert ve problemleri ile boğuşurken yanında duran bir kişiye,önünden her gün geçtiği sokak ve caddelere dikkat etmemektedirler.Aynı cadde üzerinde yıllardır asılı olan bir panoyu yıllar sonra farkedip bunun yeni konduğunu zanneden nice insan vardır.Bu durum, bakıpta görmemekten kaynaklanmaktadır. İzcilere birçok dikkat geliştirme programı uygulamıştık.Bu eğitimlerden birinde bir oyunun amacı bir mekanda yanımızda duran tanımadığımız bir insanın mesleğini tahmin etme oyunuydu.İzciler o kişiyi belli etmeden ve rahatsızlık vermeden incelerler ve bir sonuç çıkarmaya uğraşırlardı. Kıyafeti ,Ayakkabıları,Elleri (Yapılan mesleklerin bir çoğunu ellerden anlamak mümkündür.Bir İngiltere seyahatimde havaalanı kontrol görevlisinin insanların ellerini incelediklerini farketmiştim.)Saç ve sakalları o kişi hakkında bir çok ipucu verir. Bu uygulamada izcilerin iyi gözlemci olmaları ve çevrelerine dikkat etmeleri öğretilirdi.Yine benzer bir çalışmada izcilerin bir bina içinde okları takip ederek bir odaya toplanmaları sağlandıktan sonra,izcilere tek tek sorular yöneltirdik.Bu sorularda o odaya gelinceye kadar kaç basamak çıktıkları,kaç kere sağa veya sola döndükleri,girdikleri odanın kapısında herhangi bir tabela olup olmadığı varsa ne yazılı olduğu,girdikleri odanın kaç penceresi olduğu gibi dikkati geliştiren uygulamalar yapardık.Tüm İstanbul'u kapsayan ve ildeki izcilerin belli sayıda gruplar halindeki katıldığı büyük yarışmalarda her izci grubuna İstanbul'dan çekilmiş fotoğraflar dağıtarak belli bir süre içinde o yeri bulmalarını isterdik.

KONSANTRE OLMA
Dikkat geliştirme uygulamalarında Kim's Game isimli çalışmada önemli bir yer tutar.Bu uygulamada eğitim alan kişinin önüne üstü örtülü olan 20 değişik obje konur.Örtü açılır ve 1 dakika beklenir ve tekrar üstü kapatılır.Öğrenciden bu 20 objeyi tanımlanması istenir.Bu çalışmalarda objelerinin konduğu arka plan değiştirilerek uygulama zorlaştırılır.Çalışmalar ilerledikçe öğrencilerden objelerin konumları,renkleri,üzerlerinde yazı varsa ne yazdığı?,bir anahtarın renginden-markasına-diş sayısına kadar farklı bilgileri bu bir dakika içinde gözlenmesi istenir.
Tüm bu uygulamalardaki amaç, insanların yanlızca doğada değil şehirde de duyularını kullanmasını ve keskinleştirmesini öğretmektir.Çevresine veya yaptığı bir işe konsantre olmayı,dikkatini bir noktaya toplamayı öğrenmemiz hayatımızın her safhasında bize gereklidir.Okulumuzda,çalışma hayatımızda bize en gerekli olan bu eğitimi almamız gelişimimiz açısından çok önemlidir.

BİR İZİN ARDINDA
İz sürme, doğadaki yaşamını sürdürmekte olan bir kişi için çok gerekli bir beceridir.Arazinin şekli ne olursa olsun,ister kumlu,ister toprak oradan geçmiş bir canlı mutlaka bir izini bırakmıştır.Belli bir eğitimi almış yetişmiş bir kişi yeterli derecede konsantre olduğu taktirde,izini sürdüğü canlının iri veya zayıf olduğunu,yorgun veya dinlenmiş,dişi veya erkek,ağırlık taşıyıp taşımadığını,rahat veya endişeli olduğunu,yaralı veya sağlıklı olduğunu izlerinden anlaması mümkündür.
İz sürmeyi yanlızca doğada hayatta kalma,bir av hayvanını takip etme olarak algılamak yanlıştır.Doğada gezilere giden birçok insan kaybolmaktadır.Kaybolduğunda bir insanın yeri ancak izi izlenerek bulunabilir.

EĞİTİMİN YÖNTEMLERİ
Şehirde ve doğada dikkati geliştirmek için yapacağımız çalışmalar sayesinde iz sürmeyi öğrenmemiz kolaylaşacaktır.Bu bölümde izciler ile yaptığımız çalışmaları anlatmamdaki gaye, tanıdığım birçok izcinin çok iyi iz sürdüğünü ve bu yeteneklerinin aldıkları eğitim sonucu olduğunu bilmemden kaynaklanmaktadır.Yukarıda anlattığım gibi dikkatini şehirde odaklamayı öğrenen izcilere doğada ilk olarak belli renkte küçük kağıt parçalarını takip etmeyi öğretiyorduk.Kolay görülebilmesi için bu kağıtlar beyaz renkte şeçilirdi.Eğitimin daha sonraki safhalarında beyazdan daha koyu renklere geçilirdi.Eğitimde önden giden bir kişi bu kağıtları belli bir rotada ve aralıkta bırakır,arkadan takip eden ana gruptakilerin nereye gittiğini bilmedikleri öndeki kişiyi bulmaları ve bu kağıtları takip edip toplayarak o kişiyi peşinden takip etmesi istenirdi.Oyun sonunda en fazla kağıdı bulup toplayan izci ödüllendirilirdi.Eğer grup daha önce tespit edilmiş ve bilmedikleri noktaya kağıt takip ederek ulaşmışsa veya öndeki kişiyi yakalamışlarsa eğitim başarılı geçmiş kabul edilirdi.Başka bir gün eğitimin ikinci safhasında bırakılan kağıtlar arasındaki mesafe artırılır,iş zorlaştırılırdı.İz sürenler iki kağıt arasındaki boşluğu yerdeki izleri inceleyerek kapatmaya çalışırlardı.Üçüncü safhada kağıt bırakılmaz sık konulan teknik iz işaretleri olarak adlandırdığımız işaretleri koyardık.Bu işaretler doğada bulacağımız odun,taş parçalarını çeşitli şekilde üstüste veya yanyana konmasıyla oluşturulurdu.Otluk alanlarda bir demet otun beraberce koparmadan uçlarından düğümlenmesi,bir ağacın gövdesine konan bir işaret giden kişinin oradan geçtiğini anlamamızı sağlardı.Uzun süren bu eğitimler sonucunda iz sürenlerin gözlemleri keskinleşir,doğada olmaması gereken işaretleri(üç küçük taşın üstüste durması gibi)bulurlardı.Bu eğitimlerde net olan bir ayak izinin alçı kalıbı alınır.Sonraki oda çalışmalarında bu iz kalıbı incelenerek aslı ile karşılaştırılırdı.Zaman içinde mevsimlere göre izlerin kuruma,bozulma dağılmaları gözlenir,izin yaşı saptanmaya çalışılırdı.

İZ TANIMANIN GÜNCELLİĞİ
Günümüzde birçok gelişmiş ülkede resmi olarak kurulmuş arama ve kurtarma timlerinin aldıkları eğitimler arasında başta gelen iz sürme eğitimi ,özel kuruluşlarca arzu edenlere hafta sonu kursları şeklinde verilmektedir.Bu yazıda uzun ve sabır isteyen bir çalışmayı gerektiren iz sürme tekniklerini,hayvan izlerini tanımayı,izin yaşının tanımlanmasındaki etkenleri özetleyerek anlatmaya çalışacağım.Unutulmaması gereken bu eğitimlerin doğada uygulanmadıkça öğrenilmesinin imkansız olduğu gerçeğidir.
365 Gün adlı anı-romanda Vietnamdaki Amerikan askerlerinin cöngüldeki yaşamı anlatılmaktadır.
"_Mesele bir takım şeyleri bilmekte değil,bir takım duygulara sahip olmakta.Tıpkı izleme hareketında olduğu gibi.Bir cöngül içinde yapayanlız kaldığınız taktirde,kendi güçlerinizden başka bir dayanağınız olmadığı zaman,bu duygular ve sezgilerden başka yardımcınız var mıdır?Başka tek bir kişi yoktur size yardım edecek.Eğer bu duygu ve sezgi güçlerinizi iyi kullanırsanız,bir iz bulabilirsiniz.Onların sadece kaç kişi olduklarını,ne dereceye kadar ileri gidebileceklerini,karahgahlarının yakında olup olmadığını,ellerinde hangi silahlar bulunduğunu tahmin edebilirsiniz.
_Yürüyüş sırasında mola verdikleri zaman silahlarının yerde bıraktığı izlerden,ne tip silahlar taşıdıklarını anlayabilirsiniz.Ayak İzlerini inceleyerek,zinde insanlar olarak mı,yorgun ve bitkin insanlar mı olduklarını anlıyabilirsin,çünkü yorgun ve bitkin insanlar ayaklarını süreyerek yürürler.Şuraya buraya attıkları şeyler size ip ucu verir.Eğer bir konaklama üssüne yakınsalar yiyeceklerin tamamını bitirmeden fırlatıp atarlar.Eğer ağaçların dalları omuz hizasından kırılmışsa,silahlarını ellerinde dik tutarak geçmişlerdir.Yani hücuma maruz kalabileceklerini düşünerek geçmişlerdir.Eğer ağaç dalları hiç kırıl mamışsa,sılahlarını ellerinde gevşek gevşek sallayarak geçmişlerdir. 365 gün sayfa 312 ".

Ormanda geceleyen bir kişinin izlerini okumak.

width="400"


a-Tüfek izi,yağ,dipçik izi b-İzmaritler c-Hamak ipi izi d-Çöpler f-Ocağın izleri g-Oturan kişinin ağaçta ve çimde bıraktığı izler h-Çantanın izi e-Tulumun otlardaki izi

width="400"


Dikkati toplamak,kişileri teşhis etmek,insanları tanımlamak ve çeşitli eğitimlerde kullanmak için aşağıda insan tanımı için örnekler yer almaktadır.

width="400"


Tanımlamaları bu kalıplara uydurarak yapılan çalışmalarda herkesin anlıyabileceği temel kalıplar oluşturulmuş olur.Tarif edilen kişiyi zihinde canlandırmak kolaylaşır.

width="400"


Doğada konan teknik iz işaretlerinden birkaç örnek

width="290"


İz sürme tüm duyuların devrede olduğu,dikkatin yoğunlaştığı ve sürülen izin sahibi ile telepatik ilişkinin kurulduğu bir olaydır.İz sürende izlenen hayvan veya insanın izlendiğini bildiği düşüncesi hakim olursa,bir müddet beklemesinde yarar vardır.İşaretleri iki gruba ayırabiliriz.
Birinci gruptaki izler yere doğrudan bırakılan izlerdir.Hayvan veya insan ayakizi gibi.İkinci grup izler ezilmiş kırılmış dallar ve bitkiler,farklı yöne yatmış bitkiler,ters dönmüş yapraklar ,üzerlerinden çiğin silindiği yaprak ve bitkiler,yer değiştirmiş taşlar(Yer değiştiren yaprak ve taşların daha koyu olan ve nemli olan altlarının ters dönmesi neticesinde renk farklılığı oluşur)Ayaklardan dere kenarına taşınan su ve çamur,bulanmış dere suyu,hayvan tüy ve kürkleri gibi.

İz sürmede ince ve hafif bir çubuk taşımak gereklidir.Bu çubuk sayesinde bir sonraki izin yerini tespit etmek kolaylaşır.

width="410"


İzin incelenmesi.

width="300"


Çubuk yardımıyla bir sonraki izi arama.

width="300"


İzleri zemindeki çimenin ve otların yatmasından anlıyabiliriz.

width="280"


İzin iyi okunabilmesi için izi görmek gerekir.İzi eniyi görmek için izi,güneşle aramıza almak gerekir.Güneşin eğik olduğu sabah ve ikindi saatleri gölgelerin uzun olduğu saatler en iyi saatlerdir.

width="500"



 


Çıplak ayaklı insan ayak izi topuk ve ön tarafta yer alan taban ve az belirgin parmakların izlerinden oluşur.Farkı anlamak için izin boyuna ve başparmağın küçük parmaklar ile yaptığı açıya bakmak gerekir.

width="250"


Ayakkabı çıplak insan veya tüylü tavşan ayağına kıyasla keskin işaret bıraktığından izlenmesi daha kolaydır.Kadın ayak izleri erkeklere kıyasla daha küçüktür.Ayrıca kadınlar ayaklarını daha içe basıp yürürler ve ayak uçları dışa dönüktür.

width="180"


İzin zeminde bıraktığı izi ölçerken dikkat etmemiz gereken husus izin gerçek boyunun ölçülmesidir.

width="300"


Hayvan izleri hayvandan hayvana değişiklik arzeder.Temel olarak şu standartları belli hayvan grubu için kabul edebiliriz.

width="280"


Yürüyen hayvanın adım boyu böyle ölçülür.

width="620"


Hayvanların dört ayağı olması nedeniyle insana göre adımlarının modeli farklıdır.Bu fark hayvanın hızıyla değişir.İzlerden hayvanın hızını anlamamız mümkündür.

width="300"


Hızla beraber değişen izlere dikkat edin.

width="530"


Koşan bir insanın izlerini yürüyen bir insandan farklı kılan izleri şöyle sıralıyabiliriz.Ayak izlerinde kaymalar artar,iz derinleşir,tabanın izi hakim olur,ayaklar daha fazla dışa dönük olur,zemine ve bitkilere verilen hasar çoğalır.Yük taşıyan insanın adımları kısalır,yumuşak zeminde izler daha derinleşir.Bir çok hayvanın iz modeli değişiktir.

width="300"




 

width="300"



Hayvanın erkek veya dişi olduğu izlerden anlaşılabilir.

width="430"



Hayvanların izleri

width="300"



Geyik ve izinin modeli

width="140"




 

width="120"




 

width="340"



Dağ keçisi ve iz modeli

width="300"




 

width="320"



Yabani koyun ve iz modeli

width="300"




 

width="300"



Yabani domuz ve iz modeli

width="300"




 

width="120"




 

width="390"




 

width="300"




 

width="300"




 

width="320"



Kurt ve iz modeli

width="200"




 

width="250"




 

width="340"



Ayı ve izi

width="300"




 

width="300"



Tilki ve izi

width="170"




 

width="120"



Yabani tavşan ve izi




 

width="250"




 

width="330"



Sincap ve izi

width="170"




 

width="110"



Hayvan dışkıları ve tanımları

width="700"




 

width="400"